Viêm đường hô hấp trên ở trẻ: Dấu hiệu và cách chăm sóc

Tìm hiểu về viêm đường hô hấp trên ở trẻ, nguyên nhân do đâu, dấu hiệu nhận biết và hướng dẫn chăm sóc tại nhà để ngăn ngừa biến chứng.

Viêm đường hô hấp trên là một trong những bệnh lý thường gặp nhất ở trẻ em, đặc biệt là khi thời tiết thay đổi. Đây là nỗi lo thường trực của các bậc phụ huynh bởi bệnh không chỉ gây khó chịu cho bé mà còn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu không được xử lý kịp thời. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin toàn diện về căn bệnh phổ biến này, từ nguyên nhân, triệu chứng đến cách chăm sóc hiệu quả.

1. Viêm đường hô hấp trên ở trẻ là gì?

Viêm đường hô hấp trên là tình trạng viêm nhiễm cấp tính xảy ra ở các cơ quan thuộc đường hô hấp trên, bao gồm mũi, họng, xoang và thanh quản. Đây là bệnh lý phổ biến đến mức hầu hết trẻ em đều mắc từ 5 – 8 lần mỗi năm, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi mẫu giáo và tiểu học.

1.1. Nguyên nhân chính

• Virus (Chiếm ưu thế): Khoảng 80 – 90% trường hợp VDHHT do virus gây ra, chủ yếu là Rhinovirus, Adenovirus, virus cúm, và Parainfluenza.

• Vi khuẩn: Ít phổ biến hơn, thường là Streptococcus, Haemophilus influenzae, có thể gây ra các bệnh nặng hơn như viêm họng cấp do liên cầu.

• Dị ứng: Các tác nhân gây dị ứng như bụi, phấn hoa, lông động vật cũng có thể gây ra các triệu chứng tương tự.

1.2. Đối tượng và yếu tố nguy cơ

• Trẻ dưới 5 tuổi: Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ bị tấn công bởi virus.

• Trẻ đi nhà trẻ: Tiếp xúc gần với nhiều bạn bè, dễ lây lan chéo.

• Thời tiết giao mùa: Nhiệt độ thay đổi đột ngột làm niêm mạc hô hấp nhạy cảm hơn.

2. Các dấu hiệu nhận biết Viêm đường hô hấp trên ở trẻ

Các triệu chứng của VDHHT thường xuất hiện đột ngột và kéo dài khoảng 7 – 10 ngày. Cha mẹ cần theo dõi sát sao các dấu hiệu sau:

• Sổ mũi và Nghẹt mũi: Đây là triệu chứng điển hình nhất. Ban đầu là dịch mũi trong, loãng, sau đó có thể chuyển sang đặc hơn, màu trắng đục, vàng hoặc xanh. Nghẹt mũi gây khó khăn khi bú, ăn và ngủ.

• Ho: Có thể ho khan hoặc ho có đờm, thường nặng hơn vào ban đêm hoặc sáng sớm.

• Đau họng: Trẻ lớn có thể than đau họng, trẻ nhỏ có thể biểu hiện bằng việc biếng ăn, quấy khóc khi nuốt.

• Sốt: Thường là sốt nhẹ (dưới 38.5°C) nhưng cũng có thể sốt cao hơn nếu nhiễm virus cúm hoặc vi khuẩn.

• Các triệu chứng khác: Hắt hơi, mệt mỏi, mắt đỏ, đau đầu nhẹ.

3. Cách chăm sóc và điều trị tại nhà hiệu quả

Hầu hết các trường hợp viêm đường hô hấp trên ở trẻ là do virus. Do đó, việc chăm sóc triệu chứng tại nhà là vô cùng quan trọng để trẻ hồi phục.

• Vệ sinh mũi họng:

  • Sử dụng nước muối sinh lý 0.9% để nhỏ, rửa mũi cho trẻ nhiều lần trong ngày, đặc biệt trước khi ăn và trước khi ngủ. Việc này giúp làm sạch và làm loãng dịch mũi.

  • Chỉ hút mũi khi dịch mũi quá nhiều và hút nhẹ nhàng.

• Hạ sốt: Dùng thuốc hạ sốt (Paracetamol hoặc Ibuprofen) theo liều lượng chính xác dựa trên cân nặng của trẻ khi sốt trên 38.5°C.

• Dinh dưỡng và Bù nước:

  • Cho trẻ uống đủ nước (nước lọc, nước ép trái cây ấm).

  • Cho trẻ ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa (cháo, súp, sữa) và giàu Vitamin C (cam, quýt) để tăng cường sức đề kháng.

• Nghỉ ngơi và giữ ấm: Đảm bảo trẻ được nghỉ ngơi đầy đủ. Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ, ngực và chân.

• Làm ẩm không khí: Sử dụng máy phun sương hoặc máy tạo độ ẩm. Không khí trong phòng không bị quá khô sẽ giúp niêm mạc mũi họng dễ chịu hơn.

Cảnh báo: Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Kháng sinh không có tác dụng với virus và việc lạm dụng có thể gây ra kháng thuốc.

4. Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay?

Cha mẹ cần theo dõi và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu nặng sau:

• Sốt cao trên 39°C kéo dài hơn 2 ngày.

• Khó thở, thở nhanh, co kéo cơ hô hấp (phập phồng cánh mũi, rút lõm lồng ngực).

• Trẻ li bì, ngủ nhiều, bỏ bú, bỏ ăn.

• Ho dữ dội, đau tức ngực.

• Triệu chứng không cải thiện sau 5 – 7 ngày tự chăm sóc.

Việc hiểu rõ về căn bệnh viêm đường hô hấp trên ở trẻ sẽ giúp cha mẹ bình tĩnh và chăm sóc con đúng cách. Từ đó, tránh được các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi hay viêm tai giữa.